Qua bevolkingsomvang is Japan nog altijd het 12e grootste land
De World Development Indicators (WDI) van de Wereldbank bevatten de totale bevolking van 217 landen en gebieden. Het wereldtotaal in het meest recente jaar bedraagt ongeveer 8,14 miljard mensen. Japan telt 123,98 miljoen inwoners en staat daarmee op de 12e plaats, gerekend van groot naar klein.
Bovenaan staan India (1,45094 miljard inwoners), China (1,40898 miljard inwoners) en de Verenigde Staten (340,11 miljoen inwoners). Onderaan staan Tuvalu (9,646 inwoners), Nauru (11,947 inwoners) en Palau (17,695 inwoners); de bevolkingsomvang verschilt daarmee een factor van maar liefst 150.000.
Wat omvang betreft behoort Japan nog altijd tot de grootste landen ter wereld. Dat de bevolking als een probleem wordt gezien, komt niet door de omvang, maar doordat de samenstelling verandert.
Het totale vruchtbaarheidscijfer staat op plaats 203 van 217 landen
De geschatte waarde van het aantal kinderen dat één vrouw gedurende haar leven krijgt (het totale vruchtbaarheidscijfer) bedraagt in Japan 1.15. Gerangschikt van hoog naar laag staat Japan daarmee op plaats 203 van 217 landen en gebieden, iets meer dan de helft van de wereldwaarde van 2.19.
Aan de hoge kant staan Tsjaad (6.03), Somalië (6.01) en de Democratische Republiek Congo (5.98). Aan de lage kant staan Macau (0.58), Zuid-Korea (0.75) en Hongkong (0.84); alle landen en gebieden met een lager cijfer dan Japan zijn geconcentreerd in Oost-Azië.
Om de bevolking op lange termijn op peil te houden, is ongeveer 2.1 nodig. De wereldwaarde van 2.19 ligt daar iets boven, maar Japan zit op ongeveer de helft daarvan.
De levensverwachting staat wereldwijd op plaats 10
Terwijl Japan wat geboorten betreft tot de onderste regionen van de wereld behoort, staat het qua levensverwachting aan de top. De gemiddelde levensverwachting bedraagt 84.04 jaar, goed voor plaats 10 van 217 landen en gebieden. Dat is meer dan 10 jaar langer dan de wereldwaarde van 73.48 jaar.
Bovenaan staan Monaco (86.50 jaar), San Marino (85.82 jaar) en Hongkong (85.39 jaar). Onderaan staan Nigeria (54.63 jaar), Tsjaad (55.24 jaar) en de Centraal-Afrikaanse Republiek (57.67 jaar); tussen de hoogste en laagste waarden zit een verschil van meer dan 30 jaar.
Het aandeel 65-plussers staat wereldwijd op plaats 2
Minder geboorten en langer leven. Het resultaat daarvan is zichtbaar in de leeftijdsopbouw. Het aandeel van de bevolking van 65 jaar en ouder bedraagt 29.78%, goed voor plaats 2 van 217 landen en gebieden. Dat is bijna drie keer de wereldwaarde van 10.20%.
Op plaats 1 staat Monaco (36.17%), maar dat is een stadstaat met iets minder dan 40.000 inwoners, waar immigratie van vermogende mensen de samenstelling sterk beïnvloedt. Japan is het enige land met meer dan 100 miljoen inwoners waar bijna 30% van de bevolking 65 jaar of ouder is. Op plaats 3 staat Puerto Rico (24.72%), 5 procentpunten onder Japan.
Aan de lage kant staan Qatar (1.68%), de Verenigde Arabische Emiraten (1.77%) en Zambia (1.95%). In de eerste twee landen vormt de werkende bevolking die voor arbeid naar het land is verhuisd het grootste deel van de bevolking; in het laatste land komt dat door een hoog geboortecijfer en een korte levensverwachting. Ook wanneer er sprake is van “weinig ouderen”, kunnen de redenen dus totaal verschillend zijn.
Dat het bruto sterftecijfer wereldwijd hoog is, is het gevolg van vergrijzing
Het aantal sterfgevallen per 1000 inwoners (het bruto sterftecijfer) bedraagt in Japan 13.3. Gerangschikt van laag naar hoog staat Japan daarmee op plaats 209 van 217 landen en gebieden. Dat ligt ruim boven de wereldwaarde van 7.55.
Aan de lage kant staan de Verenigde Arabische Emiraten (0.97), Qatar (1.05) en Koeweit (1.52). Aan de hoge kant staan Monaco (20.14), Bulgarije (15.6) en Servië (14.9).
De landen die hier verschijnen, vormen vrijwel het spiegelbeeld van de ranglijst voor het aandeel 65-plussers. Het bruto sterftecijfer wordt sterk beïnvloed door de leeftijdsopbouw. Een hoog cijfer betekent daarom niet dat de gezondheidszorg of hygiëne slecht is. Dat Japan wereldwijd op plaats 10 staat wat levensverwachting betreft en op plaats 209 wat het bruto sterftecijfer betreft, is niet tegenstrijdig. Het is juist het logische gevolg van een bevolkingsstructuur met veel ouderen.
Wat zichtbaar wordt wanneer je 5 indicatoren naast elkaar zet
| Indicator | Waarde in Japan | Rang (basis) |
| Aandeel bevolking van 65 jaar en ouder | 29.78% | plaats 2 (217) |
| Gemiddelde levensverwachting | 84.04 jaar | plaats 10 (217) |
| Totale bevolking | 123,98 miljoen inwoners | plaats 12 (217) |
| Totaal vruchtbaarheidscijfer | 1.15 | plaats 203 (217) |
| Bruto sterftecijfer | 13.3 inwoners/1000 | plaats 209 (217) |
De bovenste 3 en de onderste 2 zijn geen afzonderlijke feiten, maar de twee kanten van 1 en dezelfde ontwikkeling. Naarmate meer mensen langer leven en minder kinderen worden geboren, stijgt het aandeel ouderen en neemt ook het aantal sterfgevallen toe ten opzichte van de totale bevolking.
Wanneer je deze 4 indicatoren in internationale vergelijkingen als afzonderlijke ranglijsten leest, lijkt het alsof een “land met een hoge levensverwachting” en een “land met een hoog sterftecijfer” naast elkaar bestaan. Zodra je de leeftijdsopbouw erbij betrekt, wordt duidelijk dat het slechts om verschillende metingen van hetzelfde verschijnsel gaat.
Bronnen
- Population, total (World Bank World Development Indicators SP.POP.TOTL)
- Fertility rate, total (births per woman) (idem, SP.DYN.TFRT.IN)
- Life expectancy at birth, total (years) (idem, SP.DYN.LE00.IN)
- Population ages 65 and above (% of total population) (idem, SP.POP.65UP.TO.ZS)
- Death rate, crude (per 1,000 people) (idem, SP.DYN.CDRT.IN)
Alle waarden zijn gebaseerd op het meest recente jaar waarin de betreffende indicator is opgenomen (2024).